Số khối và số hiệu nguyên tử: công thức A = Z + N, kí hiệu nguyên tử và bài tập có đáp án Hóa 10
Số khối và số hiệu nguyên tử cho biết cấu tạo hạt nhân. Số khối A = Z + N, số hiệu nguyên tử Z bằng số proton. Cách viết kí hiệu nguyên tử, ví dụ và bài tập có đáp án Hóa 10.
Số khối và số hiệu nguyên tử là gì?
Số khối và số hiệu nguyên tử là hai đại lượng đặc trưng cho hạt nhân. Số hiệu nguyên tử $Z$ bằng số proton, còn số khối $A$ bằng tổng số proton và neutron. Biết hai đại lượng này, ta suy ra ngay số hạt trong nguyên tử.
Định nghĩa và công thức
$$A = Z + N$$
Kí hiệu nguyên tử: $\ce{^{A}_{Z}X}$, trong đó X là kí hiệu nguyên tố. Ví dụ $\ce{^{23}_{11}Na}$ cho biết $Z = 11$, $A = 23$.
Ví dụ
Ví dụ 1
Nguyên tử $\ce{^{23}_{11}Na}$ có bao nhiêu $p$, $n$, $e$?
$p = e = 11$, $N = 23 - 11 = 12$.
Ví dụ 2
Nguyên tử X có $26$ proton và $30$ neutron. Viết kí hiệu.
$A = 26 + 30 = 56$, kí hiệu $\ce{^{56}_{26}Fe}$.
Ví dụ 3
Nguyên tử Y có $A = 35$, $N = 18$. Y là nguyên tố nào?
$Z = 35 - 18 = 17$, Y là chlorine (Cl).
Xem bài: Thành phần của nguyên tử
Lưu ý khi dùng số khối
Số khối là số nguyên và gần bằng nguyên tử khối của nguyên tử (tính theo amu), vì khối lượng electron không đáng kể. Hai nguyên tử có cùng $Z$ nhưng khác $A$ là đồng vị của nhau.
Những lỗi thường gặp
Bài tập thực hành
- Xác định số $p$, $n$, $e$ của $\ce{^{27}_{13}Al}$.
- Nguyên tử có $20$ proton và $20$ neutron. Tính $A$ và viết kí hiệu.
- Nguyên tử có $Z = 8$ và $N = 8$. Tính $A$.
- Nguyên tử R có $A = 40$ và có $22$ neutron. Tìm $Z$.
- Nguyên tử T có tổng số hạt là $34$, số khối là $23$. Tìm $Z$, $N$.
Đáp án
- $p = e = 13$, $n = 14$.
- $A = 40$, kí hiệu $\ce{^{40}_{20}Ca}$.
- $A = 16$.
- $Z = 40 - 22 = 18$ (argon).
- $2Z + N = 34$ và $Z + N = 23$ suy ra $Z = 11$, $N = 12$ (Na).
Tổng kết
Bài học liên quan
Bài trước: Thành phần của nguyên tử
Bài tiếp theo: Nguyên tố hóa học
Xem tất cả bài học chủ điểm Cấu tạo nguyên tử
Câu hỏi thường gặp
Số khối là gì?
Là tổng số proton và neutron trong hạt nhân.
Số hiệu nguyên tử là gì?
Là số proton của hạt nhân, kí hiệu $Z$.
Công thức tính số neutron?
$N = A - Z$.
Số khối có bằng nguyên tử khối không?
Gần bằng nhưng không giống nhau; số khối luôn là số nguyên.