Phân biệt câu chủ động và câu bị động: khi nào dùng, cách chọn, bài tập tổng hợp có đáp án

Phân biệt câu chủ động và câu bị động: so sánh câu chủ động (active) và bị động (passive): cấu trúc, trọng tâm thông tin, văn phong. Tiêu chí chọn chủ động hay bị động (ai làm có quan trọng không, thông tin cũ – mới, mạch văn), bị động trong văn học thuật và tin tức, lạm dụng bị động, bài tập chọn dạng đúng và chuyển đổi.

So sánh cấu trúc

Tiêu chí	Chủ động	Bị động
Cấu trúc	S (người làm) + V + O	S (đối tượng) + be + V3 (+ by agent)
Trọng tâm	Người/vật thực hiện hành động	Người/vật chịu tác động, hành động, kết quả
Ví dụ	The cat broke the vase.	The vase was broken (by the cat).
Văn phong	Trực tiếp, sinh động, phổ biến	Khách quan, trang trọng

Khi nào nên dùng chủ động?

Người làm là trọng tâm hoặc đã biết rõ: My mother cooked dinner.
Kể chuyện, giao tiếp hằng ngày: I lost my keys yesterday.
Muốn câu ngắn gọn, rõ ràng, mạnh mẽ.

Khi nào nên dùng bị động?

Không biết hoặc không cần nêu người làm: My bike was stolen.
Nhấn mạnh đối tượng, kết quả: The bridge was completed in 2020.
Văn khoa học, quy trình: The mixture is heated to 100°C.
Tin tức, thông báo: Two people were injured. / Smoking is not permitted.
Giữ mạch thông tin cũ → mới: I visited a temple. It was built in the 11th century.

Mạch thông tin cũ – mới

Ví dụ

Tự nhiên: Hanoi has many lakes. Hoan Kiem Lake is visited by thousands of tourists every day.
Kém tự nhiên: Hanoi has many lakes. Thousands of tourists visit Hoan Kiem Lake every day.

Câu sau bắt đầu bằng thông tin đã biết (lake) giúp đoạn văn mạch lạc.

Không lạm dụng bị động

Bài tập thực hành

Bài tập 1: Chọn dạng chủ động hoặc bị động

This castle (built / was built) in the 15th century.
My father (built / was built) our house himself.
The accident (happened / was happened) at 6 p.m.
The winners (will announce / will be announced) tomorrow.
Lan (gave / was given) a prize for her essay.
The new law (will introduce / will be introduced) next year.

Bài tập 2: Viết lại đoạn văn cho tự nhiên hơn

"The Temple of Literature is in Hanoi. King Ly Thanh Tong built it in 1070. Many students visit it before exams." — Viết lại câu 2 và 3 ở dạng bị động để giữ trọng tâm là ngôi đền.

Đáp án

Bài tập 1

was built
built
happened
will be announced
was given
will be introduced

Bài tập 2

The Temple of Literature is in Hanoi. It was built by King Ly Thanh Tong in 1070. It is visited by many students before exams.

Tổng kết

Bài học liên quan

Bài trước: Cấu trúc bị động với need doing và need to be done

Bài tiếp theo: Những trường hợp không dùng bị động

Xem tất cả bài học chủ điểm Câu bị động (Passive Voice)

Câu hỏi thường gặp

IELTS Writing nên dùng bị động không?

Nên dùng vừa phải, nhất là Task 1 (quy trình, bản đồ) và khi muốn khách quan ở Task 2. Kết hợp với câu chủ động để bài viết tự nhiên.

Phân biệt câu chủ động và câu bị động là gì và dùng khi nào?

Cần nhớ gì về phân biệt câu chủ động và câu bị động?

Chủ động khi người làm là trọng tâm; bị động khi đối tượng/kết quả là trọng tâm, người làm không rõ/không quan trọng, hoặc trong văn khoa học, tin tức. Dùng bị động để giữ mạch thông tin, nhưng không lạm dụng.

Có bài tập về phân biệt câu chủ động và câu bị động không?

Có. Phần Bài tập thực hành ở cuối bài có đáp án để bạn tự kiểm tra.