Định luật tuần hoàn: phát biểu, nguyên nhân, hóa trị cao nhất với oxygen, với hydrogen và bài tập có đáp án
Định luật tuần hoàn: tính chất của các nguyên tố và đơn chất, thành phần và tính chất của hợp chất biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng điện tích hạt nhân. Nguyên nhân, quy tắc hóa trị, ví dụ và bài tập có đáp án Hóa 10.
Định luật tuần hoàn là gì?
Định luật tuần hoàn phát biểu rằng tính chất của các nguyên tố và đơn chất, cũng như thành phần và tính chất của các hợp chất tạo nên từ các nguyên tố đó, biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân. Nguyên nhân của sự tuần hoàn là sự lặp lại cấu hình electron lớp ngoài cùng.
Nội dung và nguyên nhân
Chu kì nào cũng bắt đầu bằng kim loại kiềm ($ns^1$) và kết thúc bằng khí hiếm ($ns^2np^6$). Sự lặp lại cấu hình electron lớp ngoài cùng sau mỗi chu kì kéo theo sự lặp lại tính chất.
Hóa trị cao nhất với oxygen và hóa trị với hydrogen
- Nguyên tố nhóm A: hóa trị cao nhất với oxygen bằng số thứ tự nhóm.
- Phi kim nhóm IVA đến VIIA: hóa trị với hydrogen $= 8 -$ số thứ tự nhóm.
| Nhóm | IVA | VA | VIA | VIIA |
|---|---|---|---|---|
| Oxide cao nhất | $\ce{RO2}$ | $\ce{R2O5}$ | $\ce{RO3}$ | $\ce{R2O7}$ |
| Hợp chất khí với H | $\ce{RH4}$ | $\ce{RH3}$ | $\ce{RH2}$ | $\ce{RH}$ |
Ví dụ 1
Viết công thức oxide cao nhất và hợp chất khí với hydrogen của S (nhóm VIA).
$\ce{SO3}$ và $\ce{H2S}$.
Ví dụ 2
Nguyên tố R có oxide cao nhất $\ce{R2O5}$. Hợp chất khí với hydrogen là gì?
R ở nhóm VA nên hợp chất khí là $\ce{RH3}$ (như $\ce{NH3}$, $\ce{PH3}$).
Ví dụ 3
Hợp chất khí với H của R là $\ce{RH2}$. Oxide cao nhất của R?
R ở nhóm VIA nên oxide cao nhất là $\ce{RO3}$.
Xem bài: Xu hướng biến đổi tính acid và base của oxide và hydroxide
Các đại lượng biến đổi tuần hoàn
- Số electron lớp ngoài cùng.
- Bán kính nguyên tử, độ âm điện.
- Tính kim loại, tính phi kim.
- Tính acid, tính base của oxide và hydroxide.
Những lỗi thường gặp
Bài tập thực hành
- Phát biểu định luật tuần hoàn.
- Nguyên nhân của sự biến đổi tuần hoàn là gì?
- Viết oxide cao nhất và hợp chất khí với H của N.
- R có hợp chất khí với H là $\ce{RH4}$. Viết oxide cao nhất.
- Cl ở nhóm VIIA. Viết oxide cao nhất và hợp chất với H.
Đáp án
- Tính chất nguyên tố, đơn chất và hợp chất biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân.
- Sự lặp lại cấu hình electron lớp ngoài cùng.
- $\ce{N2O5}$ và $\ce{NH3}$.
- $\ce{RO2}$ (nhóm IVA).
- $\ce{Cl2O7}$ và $\ce{HCl}$.
Tổng kết
Bài học liên quan
Bài trước: Xu hướng biến đổi tính acid và base của oxide và hydroxide
Bài tiếp theo: Ý nghĩa của bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học
Xem tất cả bài học chủ điểm Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học
Câu hỏi thường gặp
Định luật tuần hoàn là gì?
Tính chất nguyên tố và hợp chất biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng điện tích hạt nhân.
Nguyên nhân của tính tuần hoàn?
Sự lặp lại cấu hình electron lớp ngoài cùng.
Công thức hóa trị với hydrogen?
$8 -$ số thứ tự nhóm, áp dụng cho nhóm IVA đến VIIA.
Ai phát hiện ra định luật tuần hoàn?
Mendeleev đã phát biểu định luật vào năm $1869$.