Nguyên tắc sắp xếp bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học: theo Z tăng dần, chu kì, nhóm và bài tập có đáp án
Nguyên tắc sắp xếp bảng tuần hoàn: các nguyên tố xếp theo chiều tăng của điện tích hạt nhân, cùng số lớp electron xếp thành hàng, cùng số electron hóa trị xếp thành cột. Có lịch sử Mendeleev, ví dụ và bài tập có đáp án.
Nguyên tắc sắp xếp bảng tuần hoàn là gì?
Nguyên tắc sắp xếp bảng tuần hoàn hiện đại gồm ba ý: các nguyên tố xếp theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân; các nguyên tố có cùng số lớp electron xếp thành một hàng (chu kì); các nguyên tố có cấu hình electron hóa trị tương tự nhau xếp thành một cột (nhóm).
Lịch sử: từ Mendeleev đến bảng hiện đại
Năm $1869$, Mendeleev sắp xếp các nguyên tố theo chiều tăng của nguyên tử khối và dự đoán được tính chất của nhiều nguyên tố chưa tìm ra. Sau khi cấu tạo nguyên tử được làm sáng tỏ, bảng được sắp xếp theo điện tích hạt nhân $Z$, khắc phục các cặp bị đảo thứ tự như Ar và K.
Ba nguyên tắc sắp xếp
- Các nguyên tố xếp theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân $Z$.
- Các nguyên tố có cùng số lớp electron xếp thành một hàng ngang gọi là chu kì.
- Các nguyên tố có cùng số electron hóa trị (cấu hình electron lớp ngoài tương tự) xếp thành một cột gọi là nhóm.
Ví dụ 1
Li, Na, K đứng cùng một cột vì sao?
Chúng đều có $1$ electron ngoài cùng nên có tính chất hóa học tương tự nhau (kim loại kiềm).
Ví dụ 2
Na ($Z=11$) và Cl ($Z=17$) cùng chu kì nào?
Cả hai đều có $3$ lớp electron nên cùng chu kì $3$.
Xem bài: Cấu hình electron của nguyên tử
Electron hóa trị
Electron hóa trị là electron có khả năng tham gia hình thành liên kết hóa học, thường nằm ở lớp ngoài cùng; với nguyên tố nhóm B còn có thể ở phân lớp $d$ sát lớp ngoài cùng.
Những lỗi thường gặp
Bài tập thực hành
- Bảng tuần hoàn hiện đại sắp xếp theo nguyên tắc nào?
- Bảng tuần hoàn có bao nhiêu chu kì, bao nhiêu cột?
- Vì sao K ($Z=19$) đứng sau Ar ($Z=18$) mặc dù nguyên tử khối nhỏ hơn?
- Các nguyên tố cùng chu kì có điểm chung gì?
- Các nguyên tố cùng nhóm A có điểm chung gì?
Đáp án
- Z tăng dần; cùng số lớp electron thành hàng; cùng số electron hóa trị thành cột.
- $7$ chu kì, $18$ cột.
- Vì bảng xếp theo $Z$ tăng dần, không theo nguyên tử khối.
- Cùng số lớp electron.
- Cùng số electron hóa trị nên tính chất hóa học tương tự.
Tổng kết
Bài học liên quan
Bài tiếp theo: Ô, chu kì và nhóm nguyên tố
Xem tất cả bài học chủ điểm Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học
Câu hỏi thường gặp
Bảng tuần hoàn sắp xếp theo nguyên tắc nào?
Theo điện tích hạt nhân tăng dần, cùng số lớp electron thành chu kì, cùng số electron hóa trị thành nhóm.
Ai là người lập bảng tuần hoàn đầu tiên?
Mendeleev năm $1869$.
Bảng tuần hoàn có bao nhiêu nguyên tố?
$118$ nguyên tố.
Electron hóa trị là gì?
Là electron có thể tham gia tạo liên kết hóa học.