Hóa học là gì? Đối tượng nghiên cứu, vai trò của Hóa học trong đời sống và bài tập có đáp án Hóa 10
Hóa học là gì? Hóa học là khoa học nghiên cứu thành phần, cấu trúc, tính chất và sự biến đổi của chất. Bài viết nêu vai trò của Hóa học trong đời sống, sản xuất, y học, môi trường và bài tập có đáp án Hóa 10.
Hóa học là gì? Đối tượng nghiên cứu của Hóa học
Hóa học là gì? Hóa học là ngành khoa học tự nhiên nghiên cứu thành phần, cấu trúc, tính chất và sự biến đổi của các chất, cùng với năng lượng đi kèm sự biến đổi đó. Mọi thứ quanh ta, từ nước uống, thức ăn, quần áo đến thuốc chữa bệnh và pin điện thoại, đều là chất hoặc được tạo ra từ các phản ứng hóa học.
Đối tượng nghiên cứu của Hóa học
Chất là những gì tạo nên vật thể. Mỗi chất có tính chất vật lí (trạng thái, màu sắc, nhiệt độ sôi, nhiệt độ nóng chảy, khối lượng riêng, độ tan) và tính chất hóa học (khả năng biến đổi thành chất khác).
| Loại biến đổi | Đặc điểm | Ví dụ |
|---|---|---|
| Biến đổi vật lí | Không tạo chất mới, chỉ đổi trạng thái hoặc hình dạng | Nước đá tan thành nước lỏng |
| Biến đổi hóa học | Tạo ra chất mới (phản ứng hóa học) | Sắt bị gỉ, đốt cháy than: $\ce{C + O2 -> CO2}$ |
Ví dụ 1
Hiện tượng nào là biến đổi hóa học: (a) hòa tan muối ăn vào nước, (b) đốt cháy giấy, (c) nến chảy lỏng khi đun nóng?
Chỉ (b) là biến đổi hóa học vì giấy cháy tạo ra chất mới (tro, khí $\ce{CO2}$, hơi nước). (a) và (c) là biến đổi vật lí.
Vai trò của Hóa học trong đời sống và sản xuất
- Nông nghiệp: sản xuất phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thức ăn chăn nuôi.
- Công nghiệp: luyện kim, sản xuất xi măng, thủy tinh, chất dẻo, sợi tổng hợp, nhiên liệu.
- Y học: bào chế thuốc, vaccine, dung dịch sát khuẩn, vật liệu y tế.
- Năng lượng: xăng dầu, pin, ắc quy, pin mặt trời, nhiên liệu hydrogen.
- Môi trường: xử lí nước thải, khí thải, tái chế rác, vật liệu thân thiện môi trường.
Ví dụ 2
Nêu một ứng dụng của Hóa học trong bảo vệ môi trường.
Dùng vôi $\ce{Ca(OH)2}$ để xử lí khí thải chứa $\ce{SO2}$ ở nhà máy nhiệt điện: $\ce{SO2 + Ca(OH)2 -> CaSO3 + H2O}$, giảm mưa acid.
Mối quan hệ giữa Hóa học và các ngành khác
Hóa học có liên hệ chặt chẽ với Vật lí, Sinh học, Địa lí, Y học và công nghệ. Các ngành như hóa sinh, hóa dược, hóa môi trường, hóa vật liệu đều ra đời từ sự kết hợp đó.
Xem bài: Phương pháp tìm hiểu và học tập môn Hóa học
Những lỗi thường gặp
Bài tập thực hành
- Hóa học nghiên cứu những nội dung nào về chất?
- Phân loại biến đổi vật lí hay hóa học: (a) hòa tan đường vào nước, (b) sữa để lâu bị chua, (c) băng tan.
- Nêu hai ứng dụng của Hóa học trong nông nghiệp.
- Vì sao nói Hóa học có vai trò quan trọng đối với y học?
- Dấu hiệu nào cho biết đã có phản ứng hóa học xảy ra? Nêu ít nhất ba dấu hiệu.
Đáp án
- Thành phần, cấu trúc, tính chất, sự biến đổi của chất và ứng dụng của chúng.
- (a) vật lí; (b) hóa học (tạo acid mới); (c) vật lí.
- Sản xuất phân bón và thuốc bảo vệ thực vật; chế biến, bảo quản nông sản.
- Vì Hóa học giúp nghiên cứu, tổng hợp thuốc, vaccine và vật liệu y tế để phòng và chữa bệnh.
- Có chất kết tủa, có khí thoát ra, đổi màu, tỏa hoặc thu nhiệt, phát sáng.
Tổng kết
Bài học liên quan
Bài tiếp theo: Phương pháp tìm hiểu và học tập môn Hóa học
Xem tất cả bài học chủ điểm Mở đầu và tính toán hóa học
Câu hỏi thường gặp
Hóa học là gì?
Là ngành khoa học tự nhiên nghiên cứu thành phần, cấu trúc, tính chất và sự biến đổi của các chất.
Biến đổi hóa học khác biến đổi vật lí thế nào?
Biến đổi hóa học tạo ra chất mới, còn biến đổi vật lí chỉ đổi trạng thái hoặc hình dạng, không tạo chất mới.
Hóa học có vai trò gì trong đời sống?
Hóa học tạo ra phân bón, thuốc, vật liệu, nhiên liệu và giúp xử lí ô nhiễm môi trường.
Học Hóa 10 cần chuẩn bị gì?
Nắm vững khái niệm chất, nguyên tử, mol và biết viết, cân bằng phương trình hóa học cơ bản.